Kort daarna vertrok hij naar Brunswijk, waar in die tijd heel wat uitgeweken Hollanders woonden. Hij kreeg een kleine geldelijke toelage van de Hertog van Brunswijk en van de Prins van Oranje en trachtte verder met lesgeven en schrijven in zijn onderhoud te voorzien. Vooral uit de gedichten, die hij tijdens zijn ballingschap maakte, leren we Bilderdijk meer en meer als Calvinistische protestant kennen.
In 1806 kon hij naar zijn vaderland terugkeren. wat hij voelde bij die terugkeer, vinden we weergegeven in het gedicht Aan de Hollandse wal. hij gaf enige tijd les in het Nederlands aan koning Lodewijk Napoleon en kreeg een betrekking aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Bilderdijks denkbeelden op politiek en godsdienstig gebied weken belangrijk van de algemeen heersende ideen in het begin van de 19de eeuw. bovendien was hij van mening, dat zijn bekwaamheden niet naar waarde geschat werden, zodat hij zich vaak jegens zijn beschermers zeer ondankbaar toonde. t Kan ook weinig verwondering wekken, dat hij zich vervreemdde en alleen kwam te staan. In 1810 liet hij zich in een brief als volgt uit:

.................De wareld is mij nu tot een volstrekte Hel geworden. O Hemel, wat doe ik op de wareld?..........Ik wil….....gaarne naar de wildernissen van Siberi, als ik maar vrij blijf van met mensen om te gaan en mensen te horen. wijzer en beter zijn zij toch niet te maken; en wie kan zonder eind het raaskallen dulden, dat voor wijsheid moet doorgaan? Raaskalde ieder nog maar op zijn eigen manier! Maar nee, men raaskalt elkaar na, en voor n hoofd, dat ieders eigen toont, vindt men er honderdduizend, die net doen of ze precies zo dachten, maar inderdaad niet denken, en slecht papagaaien. als ik van jongs af aan in een klooster geweest en was ik daar nooit uitgekomen, dan had ik mogelijk nog iets aan mijn leven gehad, maar ach, ik ben niet gestorven voordat ik mensen kende of leerde kennen. het idee dat men in iets op hun lijkt, is een hel en het is nog erger bij een ziel dat behoefte voelt om zich te uiten, en, uit neiging menslievend , weldoen… moet…......Ik wilde slecht, dat ik ongestoord in een van de Wereld, waar niemand mij kent, droog brood eten en zij aan zij met mijn vrouw rust vinden, ver van de mensen.

Bilderdijks grootste wens was professor te worden bij een Nederlandse Hogeschool. Onder Koning Willem I leek hij een grote kans te maken als zodanig te worden benoemd. er werd echter iemand anders benoemd en dat was voor Bilderdijk een bittere teleurstelling. hij was steeds meer in botsing gekomen met de beginselen die, op politiek en godsdienstig gebied heersten in het begin van de 19de eeuw. De raadslieden van Koning Willem I daarentegen stonden een gematigde, verzoeninggezinde politiek voor, die niet voorbijging aan het goede, wat de Franse revolutie gebracht had.
Bilderdijk gruwde bijvoorbeeld van de gedachte dat de macht van de koning werd beperkt door een grondwet en de afschaffing van de slavernij noemde hij een dolheid.
In 1817 vertrok hij naar Leiden, waar hem werd toegestaan als privaat-docent aan de universiteit colleges te geven over de geschiedenis van de Nederlanden. tot zijn leerlingen behoorden o.a. Da Costa en Groen van Prinsterer. reeds in die tijd schreef Bilderdijk, dat gelovige protestanten en katholieken n gemeenschappelijke vijand hebben en dat een vereniging van beiden nog wel mogelijk zou zijn. Wanneer we bedenken, dat nog in 1853 de grote liberaal Thorbecke door de katholieken tot lid van de Tweede Kamer gekozen werd en pas in t laatste kwart van de 19de eeuw tussen protestanten en katholieken onder Kuyper en Schaepman op politiek gebied tot samenwerking kwam, dan wordt het ons duidelijk hoever Bilderdijk afstond van de denkbeelden, die zijn tijd beheersten. Vast staat, dat hij door zijn Leidse colleges de vorming van de antirevolutionaire staatspartij heeft voorberid. Hoe Bilderdijk over het liberalisme van zijn dagen dacht, leren we uit een gedichtje Een liberaal, dat van 1824 dateert, waarin o.a. de volgende coupletten voorkomen:

Lees verder »